Gunnar 1908

Bölvaða líf! . . . sértu skapað af einhverjum guði, er þér stýrir, þá er það illur guð, vanmáttugur guð, heimskur guð! En það er ekki til neinn guð . . . enginn Guð! . . . enginn guð! . . . Hverju þjónar það, að þið komið með lilju vallarins og segið: sjá, Guð hefur skapað hana . . . er hún ekki dásamleg? . . . og tákn um almætti hans?
Ég segi: nei! nei! nei! Því hafi hann skapað lilju vallarins, þá hefur hann einnig skapað grimmar ófreskjur sjávarins! Hafi hann skapað hið góða, þá hefur hann einnig skapað hið illa! Vilji hann stundum það, sem við kölluð gott, þá vill hann ekki sjaldnar það, sem við nefnum illt. Og góður guð . . . algóður guð . . . getur ekki viljað illt! Og hið illa getur ekki heldur átt sér stað án hans vilja . . . ef hann er almáttugur!
En það er aðeins hugarburður, að til sé slíkur guð! Sá Guð, er við trúum á . . . eða ímyndum okkur að við trúum á . . . er guð, er við sjálf höfum gjört okkur . . . Það er að segja: forfeður okkar; villimenn og siðleysingjar! Nei, það er enginn Guð til! Að minnsta kosti enginn guð, sem við þekkjum og skiljum; enginn guð, er við getum trúað á, beðið til, lotið . . . þrælar sem við erum!
Nei, lífið . . . lífið! - aftur var hann að því kominn að missa vald á hugsunum sínum. - Lífið er einungis strönd, sem okkur öllum skolar upp á og bíðum þar skipbrot . . . hvert á sinn hátt! Lífið leikur sér að okkur eins og slóttug bylgjan . . . brosir við okkur til þess eins að gera fallið, örvæntinguna, enn meiri. Öll erum við ekkert nema sjórekin lík! . . . Sjórekin lík . . . á strönd . . . lífsins.

Strönd lífsins 1915

Lýðháskólinn
Upp úr aldamótunum las Gunnar grein um lýðháskólana í Danmörku. Þar sá hann tækifæri til að ganga menntaveginn sem var honum lokaður hér á landi vegna fátæktar. Hann fékk vist í lýðháskólanum í Askov á Jótlandi og var þar í tvo vetur, 1907-1909.
Lýðháskólinn hafði mótandi áhrif á Gunnar. Þar bætti hann málakunnáttu sína og las heimsbókmenntir. Skáldgáfan fékk að njóta sín og hann var m.a. fenginn til að yrkja hyllingarkvæði til skólans á nemendamóti 1908.

Kröpp kjör
Gunnar ákvað að gerast rithöfundur á danska tungu vegna þess að íslenskan var töluð af fámennri þjóð. En frægð og frami komu ekki fyrirhafnarlaust.
Fyrsta skáldsaga Gunnars, Trond Ørnen, hlaut ekki náð fyrir augum útgefenda. Frá hausti 1909 og fram til 1912 lifði Gunnar við kröpp kjör, fyrst í Árósum og síðan í Kaupmannahöfn. Mestum tíma varði hann á bókasöfnum og dró fram lífið á ritlaunum sem hann fékk fyrir kvæði, smásögur og greinar í tímaritum og blöðum.

Lífsförunautur
Undir árslok 1911 kom fyrsta bók Gunnars á dönsku út. Það var ljóðasafnið Digte. Bókin vakti enga athygli en var tileinkuð nýrri ást í lífi Gunnars. Hann hafði kynnst lífsförunauti sínum. Franzisca Antonia Josephine Jörgensen hét hún og var fædd 4. apríl 1891 í Fredericia á Jótlandi. Faðir hennar var járnsmiður en móðirin af bæheimskum aðalsættum.

 

Saga Borgarættarinnar
Á nýársdag 1912 flutti Gunnar í lítið kvistherbergi í Kaupmannahöfn og skrifaði á fáum mánuðum fyrsta bindið af Sögu Borgarættarinnar. Um vorið tók Gyldendal bókina til útgáfu. Þar með var ísinn brotinn og glæstur ferill hafinn.

Gunnar og Franzisca gengu í hjónaband 20. ágúst 1912. Með hverju bindi af Sögu Borgarættarinnar sem Gunnar skilaði af sér til útgefanda vænkaðist hagur hans. Þegar fjórða bindið kom út 1914 var hann orðinn frægur í Danmörku. Slíkar voru vinsældir sögunnar að hún var fljótlega þýdd á önnur tungumál og Nordisk Film gerði kvikmynd eftir henni sem tekin var upp á Íslandi 1919.