Gunnar 1918

Atburður sá, er hann þarna vék að, stóð mér glöggt í minni: himingnæfur brimsorfinn sævarhamar - úr ruggandi bátskel sýndist hann samrunninn háloftunum; fárviðrið af háværum fugli, glithvítt tinnublikandi svartfuglslöður, er þyrlaðist sem sjálfgefið framhald brimöldunnar uppeftir svörtum klettinum og hvarf í móðu bjargsins.
Þá er ég í bernsku sá álíka sjón fyrsta sinni, kom mér ekki annað til hugar en það væri hafið sjálft í tröllskap sínum, er spúði vængjuðu fisklöðri úr kviði sér.
Meira að segja í fyrrasumar hafði farið um mig náhrollur andspænis þessu dulramma ódrepandi ögurlífi, þessum bráðlifandi blindbyl tilveru, sem hrósar sigri í gargi, ódaun og saurindum, og blóðborið lífið endurfæðist æ ofan í æ, sprettur ungt og eilífferskt upp úr berri klöppinni - á hverju einasta vori.

Svartfugl 1929
Stríð og friður
Fyrri heimsstyrjöldin skall á 1914. Með henni hrundi heimsmynd margra og sagnagerð Gunnars gjörbreyttist. Veturinn 1914-1915 samdi hann Strönd lífsins, bók sem endurspeglar brotna lífsmynd og tilvistarkreppu.
Gunnar hlaut eftirsóttan rithöfundastyrk 1919 og notaði hann til dvalar á Ítalíu þar sem hann skrifaði Sælir eru einfaldir. Þótti hún besta bók hans frá upphafi og var almennt hrósað sem einni bestu bók á Norðurlöndum.

Fjallkirkjan
Gunnar stóð á hátindi frægðarinnar þegar hann samdi Fjallkirkjuna, byggða á eigin ævi. Bækurnar í sögunni urðu alls fimm og komu út 1923-1928. Íslendingar fengu ekki að kynnast þessu stórvirki skáldsins fyrr en löngu síðar. Af einhverjum ástæðum varð hlé á þýðingu og útgáfu á verkum Gunnars hér á landi frá 1922 og allt til 1938 þegar Svartfugl kom út.

En þó að Íslendingar hafi lítið hugsað til hans þá var hugur Gunnars ætíð bundinn föðurlandinu. Þar gerðust sögur hans og hann vildi veg Íslands sem mestan. Árið 1929 kom út eftir hann Island - Land og Folk og 1935 gaf hann út stærra kynningarrit, Sagaøen. Jafnframt stóð hann að nýrri myndskreyttri danskri útgáfu á helstu Íslendingasögunum og þýddi þá sjálfur Grettissögu.

Sameining Norðurlanda í eitt bandalagsríki var eitt af mörgum hugðarefnum Gunnars á þriðja áratugnum. Hann taldi Norðurlöndum m.a. stafa hætta af stórum grönnum sínum í austri og suðri, ekki síst Þýskalandi. Um sameininguna skrifaði hann greinar og flutti ræður og fyrirlestra. Hluti kom út í bókinni Det Nordiske Rige.